Rugpijn

Hernia

Wanneer de tussenwervelschijven pijn veroorzaken

Een man met hoed hurkt met een spade voor een bloembed en wiedt onkruid, zijn hond dicht naast hem. Hij draagt een LumboTrain rugbandage van Bauerfeind, die de lendenwervelkolom ontlast en stabiliseert.

Doet de onderrug pijn, dan kan dat veel oorzaken hebben. De meeste mensen denken meteen aan spit of een geprikkelde ischiaszenuw. Vaak is echter een hernia (discusprolaps) verantwoordelijk voor de rugpijn. Klopt dit en treden er bovendien symptomen op zoals onder andere verlammingsverschijnselen, dan is snel handelen nodig om vervolgschade te voorkomen. Gaat het niet om zo'n acuut noodgeval en wordt de hernia vroeg genoeg herkend, dan zijn de symptomen van de discusprolaps in de meeste gevallen zonder operatie te behandelen. Door maatregelen zoals fysiotherapie en medische bandages of orthesen ter ondersteuning van de wervelkolom wordt pijnverlichting bereikt en in het gunstigste geval het uitbreken van de aandoening voorkomen. Veel betroffenen leven jarenlang met een of meerdere hernia's relatief pijnvrij, helemaal zonder operatieve ingreep.

Een man met een rood shirt en een strohoed staat voor een bloembed in zijn tuin. Hij steunt zijn rechterhand op een spadensteel en lacht vriendelijk in de camera.

Tussenwervelschijven: de schokdempers van de wervelkolom

Tussen twee wervellichamen van de wervelkolom bevindt zich telkens een tussenwervelschijf (van in totaal 23) die als een buffer schokken, wrijvingen en stoten opvangt en ervoor zorgt dat de drukbelasting gelijkmatig over de hele wervelkolom wordt verdeeld. Elke tussenwervelschijf bevat een kern met een stroperige massa die omgeven is door stevig weefsel. In de loop van het leven slijten de tussenwervelschijven. Ze verliezen aan hoogte en geleidelijk hun bufferfunctie, zodat op een gegeven moment het schijfweefsel beetje bij beetje zijdelings naar buiten treedt en in het ergste geval op het ruggenmerg drukt.

Veroorzaken de tussenwervelschijven merkbaar problemen, dan welft het schijfweefsel zich ofwel naar voren of treedt het juist volledig naar buiten. Bij de eenvoudige uitstulping spreekt de arts van een protrusie, oftewel een uitstulping van de tussenwervelschijf. De medische term voor het volledig naar buiten treden van het schijfweefsel luidt prolaps, oftewel hernia. De eigenlijke uitstulping of prolaps van de tussenwervelschijf veroorzaakt echter zelf geen hevige pijn. Daarom kunnen problemen met de tussenwervelschijven aanvankelijk gedurende langere tijd volledig onopgemerkt blijven. Pas wanneer het uitgetreden schijfweefsel op de omliggende zenuwwortels drukt, ontstaat uiterst onaangename pijn die vaak elke beweging ondraaglijk maakt.

Daarbij zijn bepaalde delen van de wervelkolom vaker dan andere getroffen door een uittreding of een uitstulping. Zo treden hernia's bijvoorbeeld veel vaker op in de lendenwervelkolom (LWK) dan in de hals- of de borstwervelkolom. Vooral risicofactoren zoals overgewicht, verkeerde houdingen, zware lichamelijke belasting of te weinig beweging blijken meestal verantwoordelijk voor de problemen met de tussenwervelschijven.

Illustratie van de anatomie van de wervelkolom bij een hernia: het tussenwervelschijfweefsel welft naar voren of treedt volledig naar buiten (prolaps).

Hernia: symptomen in de lendenwervelkolom

Het gebied waarin de rugpijn aan de wervelkolom ontstaat, geeft meestal al uitsluitsel over de plaats waar de hernia is opgetreden. Drukt het uitgetreden schijfweefsel bijvoorbeeld op de zenuwen aan de lendenwervelkolom, dan klagen betroffenen over pijn in de onderrug. Treden de klachten eerder in het gebied van hals en nek op, dan kan het om een hernia van de halswervelkolom gaan.

De pijn beperkt zich echter niet noodzakelijk tot de plaats van de hernia: ze kan ook naar andere delen van het lichaam uitstralen. Bij een hernia van de lendenwervelkolom trekt de pijn vaak tot in de benen of zelfs tot in de tenen. Meestal nemen de klachten toe bij hoesten, niezen of persen. Houdt de druk op de zenuwwortels van de LWK gedurende lange tijd aan of is hij bijzonder sterk, dan kunnen er zelfs gevoelsstoornissen optreden zoals tintelingen en een doof, prikkelend gevoel plus verlammingsverschijnselen aan de benen. Verliezen de betroffenen ongewild urine of ontlasting, dan gaat het om een noodgeval en is een snelle operatie onvermijdelijk.

De hernia en de behandeling

Een man met hoed werkt in zijn tuin en tilt met een spade tuinaarde op. Hij draagt een LumboTrain rugbandage van Bauerfeind, die de lendenwervelkolom ontlast, stabiliseert en activeert.

Veel mensen zijn ervan overtuigd dat elke hernia operatief behandeld moet worden. In werkelijkheid is een operatie echter eerder zelden nodig, omdat veel ziekteverlopen al door een geschikte, conservatieve behandeling voldoende beïnvloed kunnen worden. Fysiotherapie, pijnverlichtende medicijnen en medische hulpmiddelen zoals orthesen of bandages spelen daarbij een belangrijke rol. Zo wordt uiteindelijk slechts vijf procent van alle hernia's in Duitsland geopereerd. Terwijl nog niet zo lang geleden strikte bedrust en de zogenaamde stufenlagering bij een hernia werden aanbevolen, raden artsen tegenwoordig steeds vaker aan om een normale, lichte dagelijkse activiteit voort te zetten. Maar om beweging voor betroffenen überhaupt weer mogelijk te maken, worden pijnstillende en ontstekingsremmende medicijnen ingezet. Warmtetoepassingen zoals fango, veen of infraroodlicht ondersteunen de werking van de pijnstillers.

Zodra een nagenoeg pijnvrije beweging weer mogelijk is, wordt de medicamenteuze behandeling begeleid door oefentherapie en naar behoefte door massages of een bewegingstherapie in het water. Bij een hernia die zonder complicaties verloopt, wordt gedurende een periode van ongeveer zes tot acht weken fysiotherapie uitgevoerd. Aansluitend kan bovendien een revalidatietraject van meerdere weken nodig zijn.

Gedurende deze periode kunnen medische bandages of orthesen zowel bij de fysiotherapie als bij de dagelijkse bewegingen de wervelkolom krachtig ondersteunen en zo bijdragen aan pijnverlichting. Worden de klachten door de conservatieve behandeling ook na meerdere weken niet beter, dan zal de behandelend arts vermoedelijk toch tot een operatie aanraden.

Een operatie brengt echter altijd ook risico's met zich mee. Zo kan bij een operatie van de tussenwervelschijven aan de lendenwervelkolom een littekenbreuk, buikwandbreuk of een darmverlamming ontstaan. Bij een hernia-operatie aan de halswervelkolom kan het onder meer tot zenuwprikkelingen en in zeldzame gevallen tot blijvende heesheid komen. Daarnaast bestaan de algemene complicaties die met een operatie gepaard kunnen gaan, zoals bijvoorbeeld wondgenezingsstoornissen of trombose.

De hernia-operatie

Het doel van een operatie is het voorkomen van blijvende vervolgschade. Drukt het schijfweefsel bijvoorbeeld gedurende langere tijd op de gevoelige en motorische zenuwvezels die verantwoordelijk zijn voor de darm- en blaasfunctie, dan kan dat leiden tot stoornissen bij de darm- en blaaslediging (ontlastings- en urine-incontinentie). Afzonderlijke spierdelen kunnen verzwakt of verlamd raken, zodat zich zelfs een blijvende gevoelsstoornis in de zin van een dwarslaesie kan voordoen. Bij de operatieve ingreep wordt de tussenwervelschijf gedeeltelijk of zelfs volledig verwijderd (discectomie) om de heersende druk op de omliggende zenuwwortels te verminderen. Daardoor wordt de pijn verlicht en wordt langdurige beschadiging van de zenuwen voorkomen.

Om de verzwakte spieren te versterken en eventueel opgetreden bewegingsstoornissen te verhelpen, krijgen patiënten in de regel al kort na de operatie fysiotherapie. De oefentherapie moet gedurende meerdere weken regelmatig worden uitgevoerd. Bovendien kan de nazorg van de operatie zinvol worden ondersteund door het dragen van bandages of orthesen.

Een man en een vrouw zitten allebei met een strohoed aan een tafel in de tuin. De vrouw schenkt de man een glas appelsap in. De man op de voorgrond lacht vriendelijk in de camera.

Bandages: stabilisatie en ontlasting van de lendenwervelkolom

Een man met een blauw shirt en een strohoed staat in zijn tuin. Hij houdt een heggenschaar in zijn handen en snoeit daarmee gewassen in de tuin.

Een belangrijke bouwsteen van een effectieve behandeling van hernia's zijn medische bandages. Zo ondersteunt de LumboTrain de lendenwervelkolom en draagt daardoor bij aan duurzame pijnverlichting. In het lendengebied is bovendien een frictiepelotte met massagenoppen ingewerkt, die bij elke beweging de onderrug met zacht cirkelende druk masseert. De medische bandage is gemaakt van een ademend, huidvriendelijk weefsel en past zich optimaal aan de lichaamsvorm aan. Hij biedt een stevige houvast en is ook gedurende langere tijd aangenaam om te dragen. De bandage is bovendien zeer rekbaar en kan dus ook bij het sporten of bij de fysiotherapie worden gedragen.