ULTRA RUNNING – Vroeger vs. nu

Ultrarunning vroeger en nu: wat is er veranderd bij ultraraces?

We stelden Lord Jens Kramer – een echte veteraan binnen de ultra running – een aantal vragen over hoe de sport volgens hem is veranderd. We wilden weten wat er tegenwoordig anders is tijdens evenementen, waar die hele hype eigenlijk vandaan komt en welke keerzijde de groeiende populariteit met zich meebrengt.

1. Als je terugdenkt aan je eerste ultrarace, jaren geleden, en die vergelijkt met je laatste ultra van een paar weken terug: welke verschillen merk je aan de start en onderweg? 

Mijn eerste ultrarace is absoluut al een tijdje geleden – en selfies, live tracking of camera’s op iedere hoek waren er toen echt nog niet. 😂 Vandaag de dag ziet een startlijn er totaal anders uit. De media-aandacht is enorm. Overal staan camera’s, er vliegen drones rond en er zijn livestreams. Veel van wat er gebeurt, wordt praktisch rechtstreeks bij de mensen thuis gebracht. Dat is natuurlijk fascinerend. Tegelijkertijd zorgt het ook voor een ander soort druk. Je weet dat er op ieder moment ergens een camera op je gericht kan zijn. 

En natuurlijk ontstaat daardoor ook de behoefte om jezelf een beetje te laten zien – terwijl je je tijdens een ultra misschien beter kunt concentreren op wat er op dat moment voor je ligt. Soms kom je daardoor iets minder aan jezelf toe. Onderweg merk je daarnaast dat het niveau veel hoger is geworden. De races worden sneller en professioneler. Kleine fouten in je pacing, voeding of wedstrijdindeling kunnen je tegenwoordig al snel veel plaatsen kosten. Toch is de fascinatie nog altijd even groot. En als ik aan de start sta en al die ongelooflijk fitte en avontuurlijke mensen om me heen zie, denk ik soms echt: “Wat doe ik hier eigenlijk?” 

2. Los van de evenementen: waar merk je nog meer dat er dingen veranderd zijn? 

Eigenlijk overal. Ultra running is van een echte nichesport veranderd in iets dat steeds meer mensen bereikt. Social media heeft daarin natuurlijk ontzettend veel veranderd. Tegenwoordig kan iedereen trainingsschema’s laten maken, wedstrijden volgen, informatie over materiaal opzoeken en in korte tijd enorm veel kennis opdoen. Ook de uitrusting en de hele infrastructuur rondom de sport zijn verder ontwikkeld. Vroeger was het allemaal eenvoudiger. Je had je schoenen, een rugzak, wat eten en drinken en je ging op pad. Nu zijn er GPS-horloges, live tracking, prestatiegegevens, uitgekiende voedingsstrategieën, speciale kleding, carbon en voor je gevoel voor ieder mogelijk probleem nog een apart product. 😂 

Ook de evenementen zelf zijn groter geworden. Expo’s, exposanten, fotoservices, live tracking, entertainment en alles wat er verder nog bij komt kijken. Eigenlijk heb je voor een ultra helemaal niet zo ontzettend veel nodig. Uiteindelijk wil je gewoon hardlopen. Maar op veel plekken is het inmiddels uitgegroeid tot een compleet spektakel.

3. Wanneer merkte je voor het eerst echt dat er iets aan het veranderen was?  

Ik denk niet dat er één specifiek moment was. Het was eerder een geleidelijk proces. Met het internet en later vooral met social media werd ineens alles zichtbaar: wedstrijden, trainingen, resultaten, materiaal, atleten en natuurlijk ook hun privéleven. Daarna kwamen live tracking, livecamera’s en drones. Ineens kon je tijdens een race praktisch iedere stap volgen. Op een gegeven moment realiseerde ik me dat er bijna geen rustige momenten meer waren. Ook de ontwikkeling van de wedstrijden zelf liet me zien dat er iets veranderd was. Het niveau werd steeds hoger en wat ooit vooral een avontuur was, veranderde deels steeds meer in topsport. Daar is op zich niets mis mee. Maar het verandert wel hoe je naar de sport kijkt. En soms mis ik dat simpele gevoel een beetje: schoenen aan, rugzak om en gaan.

Waarom is ultrarunning zo populair geworden – en blijft die hype bestaan?

4. Hoe denk je dat die hype is ontstaan?  

Ik denk dat er meerdere dingen bij elkaar zijn gekomen. Ultra running levert ongelooflijk mooie beelden en verhalen op. Mensen lopen honderden kilometers door spectaculaire landschappen, door de nacht, over bergen en soms onder omstandigheden waarbij normale mensen zich afvragen of iemand dit echt vrijwillig doet. Dat fascineert. Daar komen de sociale media nog bij. Tegenwoordig kan iedereen die verhalen vrijwel direct meebeleven. Vroeger hoorde je misschien de volgende dag wie een wedstrijd had gewonnen. Nu kun je een atleet praktisch 24 uur per dag volgen. 

Daarnaast zijn er nieuwe iconen en persoonlijkheden die de sport een gezicht geven. En natuurlijk houden mensen van verhalen over grenzen verleggen. Iemand loopt 100, 200 of 300 kilometer en gaat daarbij voorbij zijn of haar eigen grenzen – dat is gewoon een verhaal dat werkt. Voor mij is die hype dan ook goed te begrijpen. En zolang mensen daardoor zin krijgen om zelf naar buiten te gaan en iets te beleven, vind ik dat vooral positief.

5. Is ultra running echt veranderd, of is dit gewoon een fase?  

Ik denk niet dat het alleen maar een fase is. Net als iedere andere sport blijft ultra running zich ontwikkelen. Uiteindelijk wordt bijna alles steeds verder doorgetrokken. Nieuwe trainingsmethodes, nieuwe technologieën, nieuwe wedstrijdformats en steeds betere prestaties – waarschijnlijk is dat gewoon hoe dingen zich ontwikkelen. Wie zich kan aanpassen, kan daar prima mee omgaan. Wie dat niet kan, blijft misschien op een gegeven moment een beetje achter. Maar gelukkig kun je jezelf ook steeds opnieuw uitvinden. Ik hoef niet iedere ontwikkeling te volgen alleen omdat die bestaat. Ik kan zelf bepalen wat bij mij past en wat niet. En misschien is juist dat tegenwoordig belangrijker dan ooit. De mooie, minder mooie en bittere kant van de nieuwe ultra-runninghype

De mooie, minder mooie en bittere kant van de nieuwe ultra-runninghype

6. Waar zie jij de grootste risico’s van al die hype?  

Het grootste gevaar vind ik dat mensen wat ze op internet zien, verwarren met de werkelijkheid. Een ultra ziet er op Instagram vaak fantastisch uit. Zonsopkomst, bergen, lachende lopers en aan het einde een mooie foto bij de finish. Wat je niet ziet, zijn de jarenlange training, de ervaring, de voorbereiding en soms ook alle verschrikkelijke momenten onderweg. Bergen zijn geen Instagramdecor. Daarom vind ik het zorgelijk wanneer mensen onvoorbereid aan zulke uitdagingen beginnen, zonder de juiste uitrusting of zonder basiskennis van het terrein en de weersomstandigheden. Niet alles wat er online makkelijk en mooi uitziet, is dat in werkelijkheid ook. Voor sommige dingen heb je jaren aan ervaring nodig. Een ultra mag extreem zijn. Maar extreem betekent voor mij niet dat je al je gezonde verstand overboord moet gooien.

7. Er wordt tegenwoordig ook openlijk gesproken over het gebruik van pijnstillers, cafeïnetabletten en dergelijke. Hoe kijk jij naar die ontwikkeling?  

In principe vind ik het goed dat erover gesproken wordt. Ik praat er zelf ook over, dus ik wil niemand te snel veroordelen. Maar we moeten wel opletten waar de grens ligt. Als pijn alleen nog maar een signaal is dat je met allerlei middelen probeert uit te schakelen, wordt het gevaarlijk. 

Pijn is soms niet de vijand, maar juist informatie van je lichaam dat er iets niet goed zit. Ook met cafeïne en andere prestatiebevorderende middelen moeten we wat mij betreft heel bewust omgaan. Het zou mogelijk moeten zijn om een ultra te finishen zonder je lichaam daarvoor volledig voor de gek te houden. De risico’s zijn simpelweg te groot. Uiteindelijk hebben we het nog steeds over sport. Geen finish en geen klassering is het waard om je gezondheid of, in het ergste geval, je leven voor op het spel te zetten. De berg wacht wel. De finish wacht wel. We hoeven niet sneller te zijn dan ons gezonde verstand.

8. Heeft de ultra-hype ondanks alles ook positieve kanten?  

Absoluut. En zelfs heel veel. Ik vind het geweldig wanneer mensen dankzij deze sport de natuur ontdekken. Als iemand door ultra running meer naar buiten gaat, meer beweegt en zijn of haar eigen lichaam op een totaal andere manier leert ervaren, vind ik dat een heel positieve ontwikkeling. De sport laat mensen zien dat er veel meer mogelijk is dan ze misschien zelf hadden gedacht. En daarvoor hoef je niet eens een wedstrijd van 100 kilometer te lopen. Het is al genoeg om gewoon naar buiten te gaan en een rondje te hardlopen, te wandelen of een berg te beklimmen. Ga naar buiten en doe iets. Wat dan ook. Als je maar beweegt. De natuur interesseert het sowieso niet welke pace je hebt gelopen. 😉 Is dit nog ultra running? En wat blijft er over van de hype?

Is dit nog ultra running? En wat blijft er over van de hype?

9. Kun je jezelf nog herkennen in het huidige beeld van ultra running?  

Ja, absoluut. Maar misschien wel met mijn eigen definitie ervan. Eigenlijk ben ik altijd al op deze manier bezig geweest. Mijn eerste lange runs legde ik al vast met de eerste cameratelefoons en ik maakte foto’s voor mezelf. Toen wist ik natuurlijk nog niet wat daar ooit uit zou ontstaan. Maar ook toen zag ik al de mogelijkheden om verhalen over deze belevenissen te vertellen. 

Tegenwoordig zijn daar natuurlijk compleet andere mogelijkheden voor. Social media, video’s, drones, livestreams en alle technische mogelijkheden vind ik voor een deel geweldig. Ik kan mensen meenemen naar plekken waar ze misschien zelf nooit zullen komen. Maar ik wil daarbij niet vergeten waarom ik ooit begonnen ben. Ik wil beleven. Niet alleen documenteren. Ik wil lopen. Niet alleen content maken. En ik wil mijn telefoon ook gewoon een keer kunnen wegleggen en ergens op een berg staan. Al moet ik toegeven: helemaal zonder foto kom ik tegenwoordig natuurlijk ook niet meer thuis. 😂

10. Hoe hoop je dat de sport zich in de toekomst verder ontwikkelt?  

Ik hoop dat de sport zich blijft ontwikkelen zonder zijn ziel te verliezen. Dat iedereen zijn sport kan beleven op de manier die bij hem of haar past. Natuurlijk zijn er regels, veiligheid en een goede voorbereiding nodig. Een ultra is tenslotte geen zondagmiddagwandeling. Maar voor iedereen die goed voorbereid is, zou het mogelijk moeten zijn om zijn of haar persoonlijke ultradroom waar te maken. Ik hoop dat de drempel om aan de sport mee te doen niet steeds hoger wordt, totdat je op een gegeven moment alleen nog maar aan de start kunt staan met kwalificaties, punten, indices, rankings en genoeg geld. 

Niet iedereen hoeft professional te zijn. Niet iedereen hoeft een bepaalde index te hebben. Niet iedereen hoeft sponsors te hebben. Soms is het genoeg om een droom te hebben en bereid te zijn ervoor te werken. En uiteindelijk hoop ik eigenlijk maar op één ding: Dat iemand aan de start staat, begint te lopen, onderweg misschien een paar keer denkt: “Waarom doe ik dit in hemelsnaam?” … en uiteindelijk met een enorme grijns over de finish komt. Want precies dat gevoel mag ultra running wat mij betreft nooit verliezen. Het avontuur behoort nog steeds toe aan de mens. Niet aan het algoritme. Niet aan het horloge. Niet aan de livestream. Aan de mens.