Skiduim
Wat doe je als de zijband van het duimbasisgewricht overrekt of scheurt?
Bij elk tiende skiongeluk scheurt de binnenband van de duim helemaal of gedeeltelijk. In de volksmond heet deze blessure de „skiduim“. Maar ook bij veel andere sporten en zelfs bij ongelukken in het huishouden of op het werk kan deze band aan het duimbasisgewricht overrekken of scheuren. Als de duim met kracht is weggebogen en er pijn en zwelling optreden, zijn een bezoek aan de arts en een directe behandeling onmisbaar.
Skiduim: inhoudsopgave
Het duimbasisgewricht, de verbinding tussen het eerste middenhandsbeentje en het basislid van de duim, wordt beschermd door een gewrichtskapsel en sterke, trekvaste banden. De banden zorgen ervoor dat de beweeglijkheid van het gewricht beperkt blijft en dat de gewrichtsvlakken met elkaar in contact blijven. Ze zijn niet elastisch. Daarom kunnen ze bij een te grote krachtinwerking overrekken of scheuren. Zonder banden verliest het gewricht zijn stabiele geleiding en wordt het instabiel.
Oorzaken: hoe ontstaat een skiduim?
De skiduim ontstaat meestal als de hand bij een val in de lus van de skistok blijft hangen en de duim met kracht van de wijsvinger weg wordt gespreid. Anders dan de naam in eerste instantie doet vermoeden, treedt deze blessure ook bij andere sporten op. Zo brengen balsporten zoals handbal of basketbal eveneens typische blessurerisico's met zich mee, bijvoorbeeld bij het vangen van een heel krachtig schot. Net zo kunnen alledaagse ongelukken, bijvoorbeeld een val in huis of met de fiets, een bandscheur aan de duim veroorzaken.
Bij de zogenaamde skiduim is de binnenband van het duimbasisgewricht aangedaan. Die loopt aan de binnenkant vanaf het uiteinde van het middenhandsbeentje over het gewricht en hecht aan op het basislid van de duim.
Eerste hulp na een duimblessure
Direct na zo'n duimblessure kunnen de betrokkenen eerst eerste hulp verlenen volgens het RICE-principe. Daarbij horen de volgende stappen:
- Rust (de activiteit afbreken)
- IJs (koelen met een ijskompres of andere koeltoepassingen)
- Compressie (een licht drukverband aanleggen om een grotere zwelling te voorkomen)
- Elevatie (de arm niet laten hangen maar op borst- of buikhoogte leggen)
Voor de zekerheid moet daarna toch een arts worden geraadpleegd.
Symptomen van een skiduim
De overrekking van de band of zelfs de scheur (ruptuur) veroorzaakt hevige, schietende pijn en een zwelling in het aangedane gebied, meestal ook een bloeduitstorting. De duim, vooral het basisgewricht, wordt drukpijnlijk en grijpen wordt onmogelijk. Bovendien wordt de duim overbeweeglijk: het basisgewricht laat zich bij het onderzoek „openklappen“, oftewel ver buiten zijn normale bewegingsbereik wegspreiden.
Hoe wordt de skiduim gediagnosticeerd?
Na een voorafgaande bevraging en beoordeling stelt de arts de diagnose van de skiduim vast met beeldvormende technieken. Op de röntgenfoto zijn benige banduitscheuringen of bijkomende breuken (fracturen) te herkennen. Weke delen zoals de banden worden echter niet weergegeven. Beelden van magnetische resonantietomografie of hoogresolutie-echografie laten daarentegen zien of en in welke mate banden en gewrichtskapsel zijn aangetast.
Skiduim behandeling en nazorg
Zodra de arts de diagnose heeft bevestigd, wordt direct met de skiduim-behandeling begonnen. Die is er vooral op gericht de band te herstellen, en daarmee de optimale geleiding van het gewricht en de grijpfunctie van de hand. Daarvoor wordt de geblesseerde duim eerst stilgelegd. Dat gebeurt meestal met een gipsspalk of een orthese, die gemakkelijker aan en uit te doen is. Bij een gedeeltelijke scheur of een overrekking van de band volstaat deze rust (gedurende een periode van drie tot vier weken).
Een aansluitende fysiotherapeutische behandeling dient om het verlies aan kracht, behendigheid en beweeglijkheid dat door het stilleggen is ontstaan weer ongedaan te maken en de hand te versterken voor de eisen van het dagelijks leven.
Skiduim operatie: wanneer moet er geopereerd worden?
Bij een volledige ruptuur is een operatie nodig om de uiteinden van de gescheurde band weer met elkaar te verbinden. Dit moet zo snel mogelijk gebeuren. Ook benige banduitscheuringen of de zogenaamde Stener-laesie, een inklemming van de afgescheurde band onder een naastgelegen peesplaat, maken een operatie absoluut noodzakelijk. Meestal scheurt de band vlak bij het bot af, zodat hij niet gehecht kan worden. In plaats daarvan wordt hij met een zogenaamd botanker van biocompatibel materiaal op de scheurplek bevestigd. Minder vaak scheurt de binnenband in het midden. Dan laat hij zich met een eenvoudige bandhechting herstellen.
Na de skiduim operatie volgt een periode van enkele weken waarin de duim in gips wordt stilgelegd. Na ongeveer vijf tot zes weken wordt het gips verwijderd en vervangen door een orthese, die de fysiotherapeutische of ergotherapeutische nabehandeling vergemakkelijkt. Acht tot tien weken na de operatie is de binnenband in de regel weer volledig belastbaar.
De inzet van orthesen bij behandeling en nabehandeling
Bij bandverrekkingen of lichte inscheuringen van de binnenband kan in plaats van het gipsverband een orthese zoals de ManuLoc Rhizo worden ingezet. Die stabiliseert het duimbasisgewricht betrouwbaar en laat zich, bijvoorbeeld voor de lichaamsverzorging of voor het aanbrengen van zalf, gemakkelijk uit- en weer aandoen. Doordat de orthese via een geïntegreerde aluminiumbeugel individueel aanpasbaar is, biedt ze een comfortabel draaggevoel in combinatie met hoge stabiliteit. Het speciaal gevormde klittenbandlipje van de ManuLoc Rhizo duimorthese maakt een optimale aanpassing en een betrouwbare stillegging van het duimbasisgewricht mogelijk. Ook laat het ademende materiaal van de orthese, anders dan bij gips, een goede ventilatie van de hand en de pols toe. Zo ontstaat er geen overmatige vochtvorming en geen jeuk.
Ook na het verwijderen van het gipsverband na een operatie levert de orthese een bijdrage aan de genezing van de skiduim: ze ontlast het aangedane gewricht tot de volledige genezing en voorkomt ongunstige bewegingen en trek op de geopereerde band.
Maak kennis met onze ManuLoc® Rhizo
ManuLoc Rhizo is een stabiliserende polsorthese met duimomvatting. Ontdek nu meer over de voordelen en werking.
Dit zou je ook kunnen interesseren
Hand en pols
Onze handen en polsen leveren elke dag zwaar werk: hoe je ze op het werk en in je vrije tijd beschermt, lees je hier.
Polspijn
Of het nu bij het schrijven of grijpen is, in de handrug of meer aan de buitenkant: ontdek waar de pijn in je pols vandaan komt en wat je eraan kunt doen.
Dealerzoeker
Overzicht van medische speciaalzaken bij jou in de buurt. Deskundig advies door vakpersoneel, ook over producten van Bauerfeind.