Ga naar de hoofdinhoud Ga naar de zoekopdracht Ga naar de hoofdnavigatie
Menu

Lip- en lymfoedeem

Dikke voeten: op zoek naar de oorzaak

Hoe lymfoedeem wordt vastgesteld en waar je bij het bezoek aan de arts op moet letten

Een vrouw met blond haar en blauwe kleding, waaronder een blauwe panty, trui en sneakers, loopt een klein betonnen trapje af voor een lichtblauwe houten wand met een rode rand.

Peter Nolte is lymfoloog en begeleidt in zijn gespecialiseerde praktijk zo'n 100 nieuwe patiënten per jaar. Vaak heeft hij vrouwen, en soms ook mannen of zelfs kinderen, in zijn behandelkamer zitten die al vele jaren last hebben van zware benen of dikke voeten. De diagnose lymfoedeem heeft tot dan toe nog geen arts gesteld. We spraken met Peter Nolte over de vraag waarom lymfoedeem vaak pas laat wordt ontdekt en welke aanpak het meeste succes belooft.

Gezwollen benen en dikke voeten: de oorzaak op het spoor komen

Redactie: Gezwollen benen en dikke voeten in combinatie met een drukgevoelige huid wijzen op een ernstige aandoening. Toch worden mensen vaak als te zwaar bestempeld. Waarom blijft lymfoedeem vaak lange tijd onontdekt?

Peter Nolte: Omdat in de meeste praktijken een enorme tijdsdruk heerst, kunnen veel artsen de oorzaak niet direct op het spoor komen. Maar ik merk ook dat er veel onwetendheid bestaat over de aandoening lymfoedeem. Dan wordt niet gevraagd „Waarom heeft ze dikke voeten?“, maar worden er te snel behandelingen voorgeschreven. Vaak wordt bij de patiënten een hart- of nierinsufficiëntie vermoed en wordt er met een vochtafdrijvende behandeling begonnen. Maar dat is volledig de verkeerde weg!

Redactie: Als oedeem in de benen dus lang niet wordt herkend, welke weg hebben de patiënten dan al achter de rug voordat ze bij u in de praktijk komen?

Peter Nolte: De meesten van hen hebben helaas veel ervaring met diëten opgedaan. „Heeft u dikke benen? Dan moet u afvallen“, is vaak het eerste wat er gezegd wordt. Dit vooroordeel komt heel vaak voor. Meestal hebben de patiënten al tien tot twintig artsen bezocht voordat ze bij mij komen.

Een oudere vrouw met kort grijs haar staat buiten op een geplaveid pad en lacht opzij. Ze draagt een blauw bovenstuk met blauwe handschoenen, een olijfgroen jasje en een smartwatch; op de achtergrond bomen en klimplanten.

De basis:

Het lymfestelsel in het kort uitgelegd

Dag in, dag uit maakt je lichaam ongeveer twee tot drie liter lymfevocht aan, de zogenoemde lymfe. De taak daarvan is het reinigen van het weefsel tussen de cellen en het onttrekken van vocht. Het lymfestelsel is na de bloedsomloop het tweede belangrijke circulatieorgaan van het menselijk lichaam en een essentieel onderdeel van je immuunsysteem.

De stofwisselingsprocessen van je lichaam, maar ook invloeden van buitenaf, zorgen voor het ontstaan van afvalproducten zoals celresten, eiwitten en restanten van bacteriën. Het probleem: dit gebeurt vaak in het weefsel buiten de aderen om, dus de afvoer verloopt op een andere manier. Hier komt het lymfestelsel in beeld. Vanaf de lymfecapillairen, die overal in het weefsel van het lichaam als eenrichtingsstraten beginnen, worden deze afvalstoffen met het lymfevocht naar de lymfebanen getransporteerd. Met behulp van witte bloedcellen, lichaamseigen afweerstoffen en uitgerijpte afweercellen wordt de lymfe vervolgens in de lymfeknopen gereinigd. Het gereinigde lymfevocht stroomt uiteindelijk in de zogenoemde adershoeken en daarmee terug in de bloedsomloop.

Je zou dus kunnen zeggen: je lymfestelsel is je lichaamseigen en 100% biologische ontgiftings- en filtersysteem.

Productgalerij overslaan

Onze producten voor uw gezondheid

VenoTrain® curaflow
VenoTrain® curaflow compressiekousen zijn innovatieve producten waarvan het breiwerk uit een hoog aandeel microvezels bestaat. Ze liggen aangenaam op de huid, snoeren niet in en zorgen de hele dag voor een aangenaam draagcomfort.Het unieke ademende latexvrije microvezelweefsel is voelbaar comfortabel en effectief. Door de speciale wijze van vervaardigen (een weefsel met lengtereliëf voor betere afvoer van oppervlakkige lymfe) heeft VenoTrain curaflow een gunstige invloed op het oppervlakkige lymfestelsel. VenoTrain curaflow biedt een bijzondere keuze uit kwalitatief hoogwaardige therapeutische compressiekousen in vele uitvoeringen.Het dragen van therapeutische compressiekousen is een belangrijk onderdeel van de CFO*. Zij zorgen ervoor dat het in de ontstuwingsfase gerealiseerde succes blijft gehandhaafd. In de onderhoudsfase bevordert het permanent dragen van compressiekousen de afvoer van lymfevocht uit het getroffen weefsel aantoonbaar en voorkomt zo een verergering van het oedeem. Bovendien zijn ze rekbaarder dan compressieverband en wordt de dagelijkse mobiliteit bevorderd. Het beperken van het lymfoedeem kan de kwaliteit van leven aanmerkelijk verbeteren.In tegenstelling tot het compressieverband kunnen therapeutische compressiekousen gemakkelijker zelf worden verwisseld.Therapeutische compressiekousen worden voor elke lymfepatiënt op maat gemaakt. Aangezien zij gedurende een langere periode worden gedragen, moeten zij beschikken over:Een perfecte pasvormOvertuigend draagcomfortBijzonder aangename materiaaleigenschappenHuidvriendelijk en ademend zijnGemakkelijk aan- en uit te trekken zijnVoldoen aan de individuele eisen van de patiëntBauerfeind biedt u een bijzondere keuze uit kwalitatief hoogwaardige therapeutische compressiekousen in vele uitvoeringen die niet alleen het dagelijkse leven verlichten maar tevens zowel een hoog draagcomfort als een goede therapeutische werking hebben. * CFO= complexe fysische ontstuwingstherapie
VenoTrain® delight
VenoTrain® delight verenigt comfort en optimale therapeutische werking in een vlak-gebreide compressiekous. Het delightFull-Effect bereikt een volledige oppervlakte- en dieptewerking in het veneuze en lymfologische systeem.Intensieve therapieBij de behandeling van lymfoedeem zijn vlakgebreide compressiekousen een 'must'. VenoTrain delight oefent precieze druk in de diepte uit (delightFull-effect), en garandeert daarmee het slagen van manuele lymfedrainage (MLD) en verhindert de ontwikkeling van verdere oedemen.Weldadig voor het beenVenoTrain delight wordt vervaardigd uit ademende materialen zonder latex en is gemakkelijk aan- en uit te trekken. Bij alle siliconenbandjes voorkomt de gripRelief®Struktur met gereduceerde druk onaangenaam insnoeren.Welke therapeutische compressiekousen of -panty's patiënten krijgen, hangt in de eerste plaats van de ernst van de aandoening af. Onderstaande lijst geeft een overzicht van de aandoeningen waarbij Venotrain® compressiekousen kunnen worden gebruikt en
biedt u optimale ondersteuning bij de keuze van een geschikt product uit het Venotrain®-assortiment. Ter preventie van veneuze aandoeningen Bij lichte varicosis Na operaties aan de aders Na sclerotherapie Tijdens de zwangerschap en op reis Voor de therapie bij een ernstige varicosis Bij ernstige veneuze insufficiëntie Na genezing van een ulcus cruris venosum Bij lymfologische aandoeningen Bij elefantiasis Ter voorkoming, behandeling en nazorg van een ulcus cruris venosum Bij lipoedeem

Lymfoedeem laten vaststellen door specialisten

Redactie: Wat brengt ze na deze voorgeschiedenis eigenlijk nog zover om een volgende arts, namelijk u, te raadplegen?

Peter Nolte: De lijdensdruk wordt steeds groter. Pijn en stijfheid nemen toe. Ook deukjes in de huid en een blijvend spanningsgevoel in de benen zijn hinderlijk. Dat gaat zelfs zover dat sommige patiënten aan huis gekluisterd zijn. En natuurlijk hebben ze zich inmiddels op internet geïnformeerd en vermoeden ze dat ze lymfoedeem zouden kunnen hebben.

Lymfoedeem: de stuwing in je lichaam

Bij lymfoedeem gaat het om een stoornis in de afvoer van lymfe. Die leidt ertoe dat zich lymfevocht in het weefsel ophoopt. Dat zorgt voor een flinke zwelling in het aangedane deel van het lichaam. Onbehandeld schrijdt het lymfoedeem steeds verder voort. Op een gegeven moment is het weefsel verhard, de huid gespannen, en zijn de patiënten in hun beweeglijkheid sterk beperkt. Bovendien stijgt het risico op infecties. Een behandeling van de afvoerstoornis is dus onmisbaar. Lymfoedeem kan zich overal in het lichaam vormen. Het komt echter het meest voor aan de armen en benen.

Naar het thema lip- en lymfoedeem ›

Redactie: En wat doet u dan?

Peter Nolte: Ik begrijp de aandoening, in de letterlijke zin van het woord, want: ik betast het lymfoedeem. Daar moeten alle patiënten op letten. Om een betrouwbare diagnose te kunnen stellen, moeten artsen het hele lichaam op oedeem onderzoeken. Dat is belangrijk. En daarna vraag ik de patiënten wat ze willen. Velen willen een lymfedrainage, misschien ook omdat die maatregel op internet zo aanwezig is. Daarbij is de lymfedrainage slechts een ondersteuning, zodat lymfevocht kan afvloeien. Het is geen behandeling. En zonder aansluitende compressie sowieso volledig zinloos.

Behandeling van lymfoedeem: de vijf pijlers van de KFO

Redactie: Als de lymfedrainage alleen niet helpt, wat stelt u dan in plaats daarvan voor?

Peter Nolte: De meest effectieve behandeling is de complexe fysieke ontstuwingstherapie met haar vijf pijlers: compressie, lymfedrainage, zelfmanagement, beweging en huidverzorging. Het allerbelangrijkste daarbij is de compressie, want het gaat in zekere zin om een mechanische aandoening. Als de lymfe zich in het weefsel verzamelt, helpt blijvende druk van buitenaf om die beter te laten afvloeien. En geen drainage of tabletten. Minstens zo belangrijk als compressie is bovendien een hoge mate van motivatie bij de patiënten.

Redactie: Waarom?

Peter Nolte: Omdat ze hun hele leven lang deze behandeling moeten volhouden, anders neemt het oedeem aan voeten, handen, armen of benen weer toe. Minder pijn en slankere benen of armen krijgt alleen wie zich discipline oplegt en de behandeling in zijn dagelijks leven inpast. Daarvoor hebben de patiënten doorzettingsvermogen nodig, en vooral het vaste voornemen om echt iets in hun leven te willen veranderen.

Bij lymfoedeem zijn compressiekousen een belangrijk onderdeel van je behandeling

Redactie: Dat klinkt als een hele uitdaging.

Peter Nolte: Dat is het ook. Maar de moeite wordt beloond: na vier weken intensieve behandeling laten zich meestal de eerste resultaten zien. Als eerste verdwijnt de pijn, en dat is toch al wat!

Redactie: Als uw patiënten het toch een keer aan vertrouwen ontbreekt, hoe motiveert u ze dan?

Peter Nolte: In het begin sluit ik met elk van hen een behandelovereenkomst en leggen we een behandeldoel vast. Sommigen wensen zich bijvoorbeeld om weer eens kniehoge laarzen te kunnen dragen. Dan schrijven we als doel op: ik wil dat mijn benen zo slank worden dat ik laarzen kan dragen. En het mooiste is dan, als de patiënten op een dag met laarzen de praktijk binnenkomen en zeggen: „Kijk eens, het is me gelukt!“

Twijfel je of je oedeem hebt?

De zelftest geeft je houvast.

Doe nu de zelftest ›

Opmerking voor artsen:

Op het gebied van de lymfologie bieden de Ärztekammer Westfalen-Lippe en de Lymphologic - Medizinische Weiterbildungs GmbH in Aschaffenburg bijscholingen aan.

Dit zou je ook kunnen interesseren

Heb ik lymfoedeem of lipoedeem?

Is het oedeem? Kom je klachten op het spoor!

Meer weten ›

Vocht in de benen: wanneer is het lymfoedeem?

Zware, gezwollen benen kunnen op een ernstige aandoening wijzen.

Meer weten ›

Zo breng je de lymfe op gang

Lymfedrainage en dagelijkse oefeningen helpen bij het afvoeren van het lymfevocht

Meer weten ›