Lip- en lymfoedeem
Zo breng je de lymfe op gang
Lymfedrainage en dagelijkse oefeningen helpen bij de afvoer van lymfevloeistof
Als de lymfe zich in het weefsel ophoopt, zwelt het aangedane lichaamsdeel op. Patiënten met een lymfoedeem kennen dat maar al te goed. Maar wat helpt als de lymfe zich in je lichaam ophoopt? Wij leggen uit hoe een lymfedrainage werkt, en met welke oefeningen je zelf de ophoping in het weefsel kunt aanpakken.
Hitte, te strakke kleding of te lang staan kunnen voor oedeempatiënten heel onaangenaam worden. Want de lymfestroom raakt snel verstoord en het vocht hoopt zich op in het weefsel. Een oedeem kan bijvoorbeeld erfelijk ontstaan, maar ook door een kankeroperatie waarbij een lymfeklier werd verwijderd. Belangrijk is dat een oedeem wordt behandeld, zodat het niet verergert. Bij een lymfoedeem heeft de zogenaamde complexe fysische ontstuwingsbehandeling zich bewezen. Die bestaat uit verschillende behandelpijlers. Een bijzonder belangrijke is de lymfedrainage.
Kort uitgelegd: wat gebeurt er bij een manuele lymfedrainage?
De manuele lymfedrainage is een heel speciale massage waarbij verschillende greepcombinaties worden gebruikt, die alleen door speciaal opgeleide therapeuten mag worden uitgevoerd. Die duurt telkens ongeveer 60 minuten en moet meerdere keren per week worden gedaan. De afzonderlijke massagegrepen hebben de volgende effecten:
- Je lymfeklieren worden vrij gemasseerd, waardoor de lymfeafvoer merkbaar verbetert.
- Je lymfevaten worden getraind en geactiveerd, zodat ze weer meer lymfe kunnen afvoeren.
Het resultaat: een tijdelijke stimulering van het lymfesysteem en een activering van je lymfevaten.
Hoe werkt een lymfedrainage?
De fijne lymfekanalen bevinden zich niet alleen in de armen of de bovenbenen. De lymfe stroomt ook in het gezicht, in de hals, in de borst, in de buik tot helemaal beneden bij de knieën en voeten. De lymfedrainage heeft, zoals al beschreven, meteen twee positieve effecten: het vocht kan dankzij de vrij gemasseerde lymfeklieren afvloeien en daarnaast worden de lymfevaten getraind om weer meer vocht af te voeren. De lymfedrainage wordt meerdere keren per week uitgevoerd door een geschoolde fysiotherapeut of masseur. Daarbij wordt de huid niet gekneed en gedrukt zoals bij de klassieke massage, die soms ook pijnlijk kan zijn, maar zacht uitgestreken. Met draaiende bewegingen wordt het opgehoopte vocht dan voorzichtig naar de gezonde gebieden verplaatst. Daar voert het lymfesysteem het af. Bij een professionele lymfedrainage treden daarom maar zelden problemen of bijwerkingen op. Na de behandeling kan de huid soms tijdelijk rood zijn.
In overleg met de behandelend arts en de lymfetherapeut kan de manuele lymfedrainage ook tijdens de zwangerschap worden uitgevoerd. De behandeling wordt dan speciaal afgestemd op de behoeften van de aanstaande moeder.
Waar moet ik na de manuele lymfedrainage op letten?
Na de behandeling is het enorm belangrijk om de ontstuwde toestand met behulp van een compressievoorziening in stand te houden. Ook matige beweging, bijvoorbeeld een korte wandeling, heeft een vergelijkbaar effect. Om de lymfestroom niet te bemoeilijken, kun je bovendien beter strakke, insnoerende kleding, schoenen en sieraden vermijden. Met pH-neutrale verzorgingsproducten kun je je huid nog wat extra verwennen. Mocht je je na de lymfedrainage moe voelen, gun jezelf dan een korte rustpauze en vergeet niet voldoende te drinken.
Lymfedrainage voor thuis
Een paar grepen kan de therapeut zijn patiënt extra voor thuis aanleren. Of de arts schrijft bijvoorbeeld een apparaat voor intermitterende pneumatische compressie voor (zoals de Lympha-mat van Bösl). Dat is een medisch apparaat dat een mechanische lymfedrainage uitvoert. Daarvoor worden speciale manchetten om de armen, het bovenlichaam of de benen gelegd en op een voor jou aangename druk in een vastgestelde behandelperiode (bijvoorbeeld 's ochtends en 's avonds telkens 20 minuten) opgepompt. De druk die daarbij ontstaat ontstuwt het weefsel en stimuleert de lymfestroom.
Heel belangrijk is echter dat je zelf iets voor een gezonde lymfestroom doet.
Vandaag al iets voor de lymfestroom gedaan?
De curaflow-app helpt je om meer beweging in je dagelijks leven in te bouwen.
Welke bewegingen stimuleren de lymfe?
In de kuiten helpt de „spierpomp“ om de lymfe te transporteren, bijvoorbeeld bij het traplopen. Is er net geen trap in de buurt, dan kun je ook op de plaats steppen: dus staand afwisselend van de hak naar de voorvoet komen.
Staand of zittend kun je daarnaast op je voeten wiebelen: het gewicht kantelt eerst langzaam naar achteren op de hak en de voorvoet komt los, daarna weer naar voren op de voorvoet, en dan komt de hak los.
Bij de „zijwaartse beenheffer“ til je staand om en om elk been naar de zijkant op. Korte stukjes door de woning kun je langzaam „schrijden“: daarbij zet je de voet bewust neer en rol je hem af. Diep ademen ontspant daarbij en bevordert tegelijk de afvoer van de lymfe.
Voor de lymfestroom van de armen en het bovenlichaam is „fruit plukken“ geschikt: ga rechtop staan en grijp dan meermaals langzaam met je arm omhoog, om de hand vervolgens weer naar je bovenlichaam te trekken. Wissel daarna van arm.
Altijd in beweging blijven
De korte oefeningen laten zich tussendoor snel in je dagelijks leven inbouwen, bijvoorbeeld bij het tandenpoetsen. Na een tijdje zul je je niet meer kunnen voorstellen dat je bij dagelijkse bezigheden stilstaat. En soms brengen de oefeningen je ook aan het lachen, zoals onze bewegingsmentor Christina in de curaflow-app laat zien.
Zin in meer gekregen?
De curaflow-app laat je nog meer leuke oefeningen zien die je gemakkelijk in je dagelijks leven kunt inbouwen. Verheug je daarnaast op onze regelmatige self-care challenges en waardevolle nieuwe impulsen voor je behandeling. Talrijke handige functies ondersteunen je bovendien bij het optimaliseren van je zelfmanagement.
De IPC als ideale aanvulling bij lymf- en lipoedeembehandeling
De intermitterende pneumatische compressie (IPC) is een actieve fysische maatregel in de ontstuwings- en onderhoudsfase binnen de complexe fysische ontstuwingsbehandeling (CFO).
Hoe werkt de IPC?
Om je benen of het bovenlichaam en de armen worden manchetten met luchtcellen gelegd. Deze manchetten worden door een apparaat op een voor jou aangename druk en behandelperiode (bijv. 's ochtends en 's avonds 20 minuten) opgepompt. De druk die daarbij ontstaat ontstuwt het weefsel en stimuleert de lymfestroom.
De IPC fungeert als aanvullende schakel tussen manuele lymfedrainage en je compressievoorziening. Die kun je zonder afspraakdruk, plaatsonafhankelijk en gemakkelijk thuis gebruiken. Een IPC-apparaat kan trouwens door je arts worden voorgeschreven.
Dit zou je ook kunnen interesseren
Gezonde voeding bij lip- en lymfoedeem
Ontdek waarom een gezonde voeding bij lipoedeem en lymfoedeem belangrijk is en met welke tips je je eetgewoonten kunt veranderen.
Aan de slag: de juiste sport bij lymfoedeem
Wat je met beweging, gerichte oefeningen en compressie tegen oedeem kunt doen
Huidverzorging bij lip- en lymfoedeem
Oedeemhuid heeft bijzondere aandacht nodig. Wij leggen je uit hoe je je huid bij een lip- of lymfoedeem iets goeds doet.