Lip- en lymfoedeem
Vocht in de benen: wanneer is het een lymfoedeem?
Zware, gezwollen benen kunnen op een ernstige ziekte wijzen
Een hete zomerdag, vele uren staan of een zwangerschap kunnen je benen weleens doen opzwellen. Zolang dat een uitzondering blijft, is het geen groot probleem. Zwellen de voeten echter vaker op of zelfs maar aan één kant, dan kan dat op een lymfoedeem wijzen. Wordt de ziekte op tijd herkend, dan is ze goed te behandelen. Wat een oedeem precies is, hoe het ontstaat en hoe je tekenen herkent, ontdek je in ons artikel.
Een oedeem ontstaat wanneer lymfevocht zich ophoopt en niet meer goed kan afvloeien. Zware, moede, dikke benen en voeten zijn het gevolg. De huid spant soms onaangenaam, kleding en sieraden kunnen afdrukken achterlaten. Ook beperkingen in de beweging zijn mogelijk.
Dat alles is niet alleen heel onaangenaam: oedemen doen pijn en kunnen ook ernstige gevolgen hebben. Het lymfestelsel is namelijk heel belangrijk voor het immuunsysteem.
Welke taak heeft het lymfestelsel?
Het lymfestelsel is een fijn net van veel kanalen en als het ware het lichaamseigen filter- en ontgiftingsstation. Elke dag produceert het twee tot drie liter lymfevocht (ook lymfe genoemd) en reinigt daarmee het weefsel tussen de cellen van ziekteverwekkers, eiwitten, celresten of bacteriën. Verloopt het afvoeren van de lymfe niet meer zoals gewoonlijk, dan komt ze in het omliggende weefsel terecht en laat het dikker en zachter lijken. Hoe meer lymfevocht in het weefsel doordringt, hoe vaster en pijnlijker het oedeem wordt en hoe groter de belasting voor je huid is. Des te belangrijker is het dat je die goed verzorgt, want in gebarsten huid dringen makkelijk ziekteverwekkers binnen. Zo kunnen kleine verwondingen zoals een snee of een kras snel ontsteken, en het lymfevatenstelsel verder beschadigen.
Haal de nieuwe curaflow-app
Beweging is essentieel om actief tegen je lip- of lymfoedeem op te treden. De curaflow-app van Bauerfeind ondersteunt je daarbij: regelmatige sportieve challenges dagen je uit om aan de bal te blijven en dragen zo bij aan je welzijn.
Welke oorzaken heeft een oedeem in het been?
Is de stoornis in de lymfeafvoer aangeboren, dan spreekt men van een primair lymfoedeem. Dan zijn de lymfevaten bijvoorbeeld te nauw, te wijd of zijn er niet genoeg van. Ook een verkeerde aanleg van de lymfeklieren kan later een lymfoedeem veroorzaken. Ongeveer 80 procent van de lymfoedeempatiënten is vrouw. De eerste tekenen vertonen zich meestal in de puberteit, tussen 20 en 30 of tijdens een zwangerschap. Een primair lymfoedeem begint meestal ver van het lichaamscentrum: bijna altijd zijn eerst de voeten aangedaan, en wel beide.
Is daarentegen maar één been gezwollen, dan kan dat een teken zijn van een secundair lymfoedeem. Het ontstaat eerst dicht bij het lichaamscentrum, dus aan been of arm, meestal na een kankeraandoening met een operatie of bestraling. Maar ook ongelukken, ontstekingen, parasieten of andere verwondingen kunnen het lymfestelsel beschadigen en later een oedeem veroorzaken.
Oedemen in de benen: het kan ook een lipoedeem zijn
Neemt de omvang van de bovenbenen en de billen vrij spontaan aan beide kanten toe, dan kan het ook om een lipoedeem gaan, een stoornis in de vetverdeling in het lichaam, ook bekend als „rijbroeksyndroom“. Oorzaken kunnen hormonale veranderingsfasen tijdens de puberteit of zwangerschap, een tekort aan testosteron of gewoon erfelijke aanleg zijn. Onbehandeld ontwikkelt een lipoedeem zich steeds verder en doorloopt talloze stadia, waarbij de beenomvang gestaag toeneemt en er uiteindelijk ook vochtophopingen bij komen. Want terwijl het lymfestelsel in de eerste jaren nog volledig normaal kan werken, werkt de toenemende druk in het been storend in op de lymfevaten. Dat belemmert de lymfestroom steeds sterker. Daarom ontwikkelen veel patiënten die lijden aan een onbehandeld lipoedeem vroeg of laat ook een lymfoedeem. In zo'n geval spreekt men dan van een lipoedeem met secundair lymfoedeem.
Wanneer naar de arts?
Een lymfoedeem is niet te genezen. Maar het goede nieuws is: hoe sneller het herkend wordt, hoe beter het te behandelen is, en dat remt het voortschrijden van de ziekte af. De arts licht de behandelmaatregelen toe en schrijft compressiekousen voor, zoals VenoTrain curaflow. Het zelfmanagement is een belangrijk behandelonderdeel, net als regelmatige, gerichte beweging. De curaflow-app van Bauerfeind ondersteunt je daarbij.
Deze en veel meer oefeningen vind je in de nieuwe curaflow-app.
Het is belangrijk dat je vroegtijdig zekerheid hebt en met de behandeling kunt starten. Een zekere diagnose kan alleen de arts stellen. Komen er dus vaker zwellingen aan de benen of voeten voor, dan is het verstandig om een afspraak te maken bij de huisarts of een arts in het vakgebied van de lymfologie of flebologie.
Dit zou je ook kunnen interesseren
Zware benen: oorzaken achterhalen en actief worden
Vaak zijn moede, zware benen toe te schrijven aan verzwakte aderen en moet je ze serieus nemen.
Dikke voeten: de oorzaken onderzoeken
Hoe een lymfoedeem wordt gediagnosticeerd en waar betrokkenen bij het artsbezoek op moeten letten.
Zo breng je de lymfe op gang
Lymfedrainage en dagelijkse oefeningen helpen bij het afvoeren van het lymfevocht.