Zwakke aderwand

Open been

Ulcus cruris: oorzaak en behandeling

Close-up van een been in een beigekleurige compressiekous uit de VenoTrain Special-lijn, gecombineerd met een groene jurk en witte sneakers. Het been rust op een stenen trede.

Hardnekkige, slecht genezende zweren, in de volksmond „open been“ genoemd, kunnen veel oorzaken hebben. Vaataandoeningen of diabetes (suikerziekte) leiden vaak tot een onderbeenzweer, die ook bekendstaat als „ulcus cruris“ (ulcus = zweer, cruris = onderbeen). Afhankelijk van het ontstaan en de ernst worden bij het open been heel verschillende behandelaanpakken gevolgd. Dit artikel beschrijft het ulcus cruris venosum, de onderbeenzweer op basis van een chronisch zwakke aderwand.

Welke factoren kunnen een open been veroorzaken?

Het ulcus cruris venosum ontstaat door een, vaak erfelijke, zwakte van het bindweefsel, die leidt tot zogeheten uitstulpingen van de aderwanden. Door de verwijde aderen verliezen de veneuze kleppen, die een terugstroom van het bloed naar de benen moeten voorkomen, hun functie (insufficiëntie van de veneuze kleppen). Zo ontstaat er een opstuwing en een verhoogde druk in de aderen, waaronder de van nature al verzwakte aderwanden dan toegeven. De hoge aderdruk perst vocht in het weefsel, zodat er vochtophopingen (oedeem) ontstaan. Vooral de allerfijnste bloedvaten, de zogeheten haarvaten, reageren gevoelig op de verhoogde druk. Daar lijdt de zuurstof- en voedingsstoffenvoorziening van het weefsel onder.

De veranderde doorbloeding tast bovendien ook de huid aan: de bovenste huidlaag wordt dun, lijkt glazig of glanzend en de huid en de onderhuid kunnen verharden (scleroseren). Het vermogen van de huid om zichzelf te genezen gaat verloren. Ook kleine verwondingen genezen dan niet meer. En op bijzonder sterk aangedane plekken kunnen de bovenste huidlagen ook zonder uitwendige invloed afsterven. Er ontstaat een zweer, die meestal in het gebied van de enkels begint, omdat huid en onderhuid daar bijzonder dun zijn. Deze vorm van de onderbeenzweer is met ongeveer 80 procent de meest voorkomende. Slechts ongeveer een vijfde van de beenzweren ontstaat door arteriële doorbloedingsstoornissen, diabetes, reumatische aandoeningen of infecties.

Vroege waarschuwingstekens bij een chronisch zwakke aderwand

Een ouder stel zit ontspannen in een stedelijke omgeving. De vrouw draagt een groene jurk en compressiekousen uit de VenoTrain Special-lijn. De man legt liefdevol zijn hand op haar been.

Het ulcus cruris venosum ontstaat altijd op basis van een chronisch zwak bindweefsel van de aderwanden. Dat betekent dat de chronisch zwakke aderwand (chronische veneuze insufficiëntie, CVI) zich al lang voordat er een onderbeenzweer ontstaat, kenbaar maakt door waarschuwingstekens. Die wordt in drie stadia ingedeeld:

Stadium: tijdelijke zwellingen van de voeten, enkels of onderbenen; blauwachtig naar voren tredende huidaderen aan de binnen- of buitenrand van de voet of rond de enkels; spataderkrampjes aan onderbenen of enkels
Stadium: aanhoudende zwellingen en vochtophopingen (oedeem) in de benen, enkels of voeten; bruinachtige of blauwachtige verkleuring van de huid; verhardingen
Stadium: open zweren

Spataderkrampjes of spataderen kunnen eveneens vroege waarschuwingstekens voor een chronische veneuze insufficiëntie zijn en vaak horen een zogeheten beenadertrombose of een posttrombotisch syndroom bij de voorgeschiedenis van het ulcus cruris venosum.

Typische symptomen van een CVI zijn bovendien:

Gevoel van zwaarte en spanning of pijn in de benen
Kuitkrampen, vooral 's nachts
Branderig gevoel, tintelingen, jeuk in de benen
Gevoel van overmatige warmte in het aangedane been

Wat bevordert het ontstaan van een open been?

Het open been heeft altijd een lange voorgeschiedenis. Voordat er een zweer ontstaat, moet de onderliggende aderziekte al ver gevorderd zijn. Mogelijke risicofactoren zijn:

Erfelijkheid (spataderen, trombose of onderbeenzweren die in de familie veel voorkomen)
Overgewicht
Te weinig beweging
Hogere leeftijd
Lang staan of zitten op het werk
Roken en alcohol
Het innemen van hormoonpreparaten, vooral hormonale voorbehoedmiddelen („de pil“)

Let op:
Aderproblemen mag je niet licht opvatten. Negeer je ze, dan kan dat tot ernstige vervolgschade leiden.

Hoe kunnen medische compressiekousen bij open benen helpen?

Een doktersassistente trekt een patiënte compressiekousen aan over het linkerbeen. De VenoTrain compressiekousen van Bauerfeind bieden een hoog draagcomfort bij een hoge medische werkzaamheid.

Bij het ulcus cruris venosum horen de compressiebehandeling, een vakkundige wondverzorging en een bewegingsbehandeling tot de belangrijkste pijlers van de behandeling. Beweging, bijvoorbeeld regelmatig langere afstanden lopen, bevordert de terugstroom van het veneuze bloed naar het hart en werkt ontstuwend.

Bovendien zijn compressiekousen zoals de VenoTrain ulcertec speciaal voor de behandeling van onderbeenzweren ontwikkeld. De VenoTrain ulcertec is dan ook qua uiterlijk niet van een gewone kous te onderscheiden. Anders dan compressieverbanden verschuift hij niet en oefent hij zo een langdurige, gelijkmatige druk op het aangedane been uit, ook bij beweging. Het gepatenteerde breisel maakt bovendien een comfortabel aan- en uittrekken mogelijk en zorgt voor een hoog draagcomfort. De VenoTrain ulcertec bestaat uit een onder- en een bovenkous en is in twee verschillende compressiesterktes verkrijgbaar, om zo een optimale en vooral bij de ernst van het ziektebeeld passende behandeling te garanderen.