Aderzwakte

Spataderen

Wanneer een vaataandoening zichtbaar wordt

Een lachende vrouw met lang, los haar loopt lichtvoetig door een heuvelachtig natuurlandschap met hoog gras en rotsen. Ze draagt een nonchalant donkerblauw T-shirt, een kakikleurige wikkelrok en VenoTrain compressiekousen in donkerblauw.

Als je oppervlakkige aderen door een bloedstuwing verwijden en vooral aan de kuiten of de binnenkant van de dijen door de huid schemeren, spreekt men van spataderen (of varices). Ongeveer één op de vijf volwassenen heeft last van deze opvallende verandering van de aderen. Onbehandeld kunnen spataderen verergeren en leiden tot open zweren aan het been of in zeldzame gevallen zelfs tot levensgevaarlijke longembolieën. Daarom is het belangrijk om te weten waaraan je spataderen herkent, waarom sommige vormen van spataderen gevaarlijk zijn en wat je ertegen kunt doen.

Hoe zijn spataderen te herkennen?

Door hun typische uiterlijk zijn spataderen (01) meestal makkelijk te herkennen: zo toont het klassieke beeld van een spataderaandoening (medisch 'varicose' of 'varicosis') knobbelige kronkelingen of een kluwen van aderen die vooral aan de benen blauwig of paars zichtbaar naar voren komen. Minder uitgesproken dan spataderen zijn de zogenaamde 'spataadertjes' (02). Die verschijnen in de vorm van fijnere, roodachtige of blauwige 'vertakkingen' onder de huid en doen daardoor denken aan dunne rijshouttwijgen. Ook spataadertjes duiken vaak op aan de benen en soms in het gezicht, maar gelden als onschadelijk.

De afbeelding toont op illustratieve wijze het verschil tussen spataderen en spataadertjes.

Symptomen van spataderen

Naast de beschreven optische veranderingen kan een spataderaandoening zich verder uiten door de volgende symptomen:

Zware en vermoeide benen
Een spanningsgevoel in de benen, vooral bij warme temperaturen
Nachtelijke kuit- of voetkrampen
Gezwollen enkels en voeten door vochtophopingen (oedemen)
Branderige of stekende pijn in de benen
Jeuk in de benen

Oorzaken: hoe ontstaan spataderen?

Verschillende factoren zorgen ervoor dat de in de aderen liggende aderkleppen, die ervoor zorgen dat het bloed alleen richting hart wordt getransporteerd, niet meer in staat zijn om goed te sluiten. Dan zakt het bloed in de aderen weg en stuwt zich daar op. Daardoor neemt de druk op de aderwanden toe, tot ze zich uiteindelijk uitrekken en de oppervlakkige aderen daardoor onder de huid als spataderen zichtbaar worden.

Enerzijds lijkt de erfelijkheid van een aderzwakte een rol te spelen bij het ontstaan van spataderen, omdat varices vaker in families voorkomen. In dat geval gaat het in de regel om een aangeboren bindweefselzwakte, die zich vooral in de tweede levenshelft, eerst als spataadertjes, kenbaar maakt. Artsen spreken dan van een primaire varicosis.

Ontstaan spataderen niet door aanleg maar door een aandoening, bijvoorbeeld als een dieper gelegen beenader door een bloedstolsel wordt verstopt (diepe beenadertrombose), dan spreekt men van een secundaire varicosis. Ook een hartzwakte, waarbij het bloed door een verminderde slagkracht van het hart in de aderen stuwt (rechterhartfalen), kan als oorzaak voor spataderen in aanmerking komen.

Omdat deze ziekelijke verwijdingen op verschillende plekken van het oppervlakkige aderstelsel kunnen optreden, gebruiken artsen verschillende benamingen: spataadertjes, netspataderen, zijtakvarices, stamvarices en spataderen van de perforansaderen.

Naast genetische factoren en eerdere aandoeningen kunnen de volgende risicofactoren het ontstaan van spataderen bevorderen:

Gebrek aan beweging
Toenemende leeftijd
Lang staan of zitten op het werk, ook in het thuiskantoor,
Overgewicht
Hormonale veranderingen, bijv. door het gebruik van de pil, zwangerschap en de overgang
Insnijdende kleding en nauw schoeisel met hoge hakken
Roken en frequent alcoholgebruik

Een vrouw met lang los haar staat op een heuvel met uitzicht op een kustlandschap. Met gespreide armen geniet ze van de frisse lucht; bij haar outfit in aardtinten draagt ze subtiele VenoTrain compressiekousen.

Hoe kun je spataderen voorkomen?

Met een gezonde leefstijl kun je het risico op spataderen verlagen: naast een uitgebalanceerde voeding en dagelijks voldoende vocht innemen, zou je vooral op regelmatige beweging moeten letten. Wandelen, trektochten, fietsen, zwemmen of gymnastiek helpen niet alleen om overgewicht af te bouwen, maar activeren ook je spier-aderpomp.

Op het werk zou lang staan en zitten zo goed mogelijk vermeden moeten worden. Hier is het aan te raden om regelmatig korte bewegingspauzes in te lassen, voetoefeningen te doen of de benen ook eens hoog te leggen, om je beenaderen de bloedterugstroom te vergemakkelijken. Bovendien is losse kleding aan te raden, comfortabel, plat schoeisel en het dragen van medische compressiekousen.

Maak kennis met onze VenoTrain micro

Onze populairste compressiekous biedt zachte ondersteuning bij spataderen en is door het hoge microvezelgehalte aangenaam om te dragen. Dankzij aantrekkelijke kleuren overtuigt hij ook modieus over de hele linie.

Naar de VenoTrain micro ›

In de zomer verwijden de vaten zich om de afkoeling van het lichaam te ondersteunen, maar daardoor versterkt de terugstuwing in al verzwakte aderen. Om je aderen te ondersteunen kun je je benen regelmatig koel afdouchen, wat ertoe leidt dat de aderen vernauwen en het bloed sneller stroomt.

Close-up van benen in huidkleurige VenoTrain compressiekousen, terwijl een vrouw een historische stenen trap afdaalt.

Wat maakt spataderen zo gevaarlijk?

Het verloop verschilt van patiënt tot patiënt. Blijven spataderen lange tijd onbehandeld, dan kan de aandoening verergeren, omdat de terugstuwing van het bloed in de ader een grote belasting voor het vat vormt en steeds verder toeneemt. In het gevorderde stadium kan een veneuze insufficiëntie optreden die kan leiden tot de vorming van zweren aan het onderbeen (ulcus cruris, 'open been').

Bovendien neemt het risico toe dat er in de verwijde ader bloedstolsels ontstaan. Zo'n stolsel (trombus) kan zich geheel of gedeeltelijk van de aderwand losmaken en komt dan met de bloedstroom door het hart tot in de fijne vaten van de longen. Daar ontstaat een levensbedreigende vaatafsluiting, een zogenaamde longembolie. Daarom mogen spataderen niet onopgemerkt blijven, maar moeten ze vroegtijdig door een arts worden gecontroleerd en behandeld. Het risico op ernstige complicaties kan in de meeste gevallen door een passende behandeling duidelijk worden verlaagd.

Belangrijk: spataderen moeten altijd aan een arts worden voorgelegd om de ontwikkeling van gevolgschade te voorkomen.

Hoe worden spataderen vastgesteld?

Bij een vermoeden van spataderen is eerst een grondig onderzoek door je arts dwingend nodig. Die zal vaststellen of het om een primaire of secundaire varicosis gaat. Bovendien moet duidelijk worden of diepe beenaderen betrokken zijn of dat er een andere aandoening, bijvoorbeeld een nier- of hartaandoening, aanwezig is die eveneens vochtophopingen in de benen kan veroorzaken. Verschillende beeldvormende technieken, zoals bijvoorbeeld echografie, geven uitsluitsel over dieper gelegen veranderingen.

Spataderen behandelen: wat helpt tegen de symptomen?

Is de diagnose zeker, dan zouden de behandeladviezen van de behandelend arts opgevolgd en uitgevoerd moeten worden. Daartoe behoren vaak:

Bewegingsbehandeling
Compressiebehandeling met behulp van medische compressiekousen

Verder zijn er, afhankelijk van de mate en de oorzaak van de aandoening, maar ook van de subjectieve lijdensdruk en wensen van de patiënt, in overleg met de behandelend arts verschillende invasieve operatieve behandelopties beschikbaar, onder andere:

Chemisch dichtschroeien van kleinere spataderen (sclerosering)
Dichtschroeien met laser- of radiogolfbehandeling
Operatieve verwijdering van de betroffen ader ('strippen' of andere operatiemethoden) met aansluitende compressiebehandeling
Aderbesparende operaties (CHIVA en valvuloplastiek)

Hoe helpen compressiekousen bij spataderen?

Een lachende vrouw met wapperend haar draait speels rond in een zonnig steegje. Ze draagt een lichtblauwe blousejurk, een beige pet, VenoTrain compressiekousen in een natuurlijke tint en sportieve sneakers.

Medische compressiekousen worden bij een spataderbehandeling ingezet om vooral een verslechtering van het ziektebeeld te voorkomen en de betroffen aderen te ondersteunen. Ook in de nabehandeling na aderoperaties zijn ze een onmisbaar onderdeel van de behandeling.

Bijzonder waardevol zijn medische compressiekousen bovendien in voor de aderen belastende situaties en dragen zo bij aan de preventie van spataderen en beenadertromboses. Wordt van buitenaf druk op de ader uitgeoefend, dan houdt de aderwand de binnendruk makkelijker stand en sluiten de aderkleppen weer, wat het ontstaan van verdere uitstulpingen voorkomt. Daarnaast bevorderen compressiekousen de terugstroom van het bloed naar het hart en verlagen zo het tromboserisico.

Hoogwaardige medische compressiekousen zoals de VenoTrain micro of de VenoTrain soft verdelen de druk gelijkmatig over het hele beenoppervlak en bieden daardoor, net als door het huidvriendelijke materiaal, een hoog draagcomfort. De kousen zijn als seriemaat of maatwerk, knie- of dijkousen en ook als panty verkrijgbaar. Bovendien zijn er talrijke aantrekkelijke kleuren beschikbaar die op actuele modetrends zijn afgestemd. Daardoor laten ze zich heel goed combineren met de dagelijkse kleding en zijn ze ook bij een tweede blik niet als compressiekousen herkenbaar.