Artrose
Enkelartrose
Symptomen en behandeling van de diagnose artrose in de enkel
Wanneer de enkel bij het sporten of ook bij het lopen pijn doet, kan dat een teken zijn van enkelartrose. Meestal gaat het bij deze vorm van artrose niet om een ouderdomsverschijnsel. In veel gevallen ligt juist een (sport)blessure en/of jarenlange verkeerde belasting aan de basis van de aandoening. Neemt bovendien het belastingsvermogen steeds verder af, dan is een operatie het laatste redmiddel. Het verloop is echter positief te beïnvloeden en er zijn een reeks behandelopties waarmee een operatie kan worden vermeden.
Enkelartrose: inhoudsopgave
Wat is enkelartrose?
Enkelartrose is een slijtageverschijnsel van het gewrichtskraakbeen in het bovenste en/of onderste spronggewricht. Het gaat om een degeneratieve, dus niet omkeerbare of door een ongeval veroorzaakte slijtage. Die leidt tot kraakbeenafbraak en een versmalling van de gewrichtsspleet. Daardoor gaat de stootdempende functie van het kraakbeen verloren, de gewrichtsvlakken schuren langs elkaar en veroorzaken pijn. Aan de gewrichtsrand vormt zich nieuw bot (osteofyten), waardoor in het verdere ziekteverloop bewegingsbeperkingen ontstaan.
Het bovenste spronggewricht (OSG) wordt vanuit het onderbeen gevormd door scheenbeen (tibia) en kuitbeen (fibula) en vanuit de voet door het sprongbeen (talus). In het gewricht heeft het sprongbeen een afgerond oppervlak dat naar achteren toe steeds smaller wordt. Wordt het sprongbeen naar voren verplaatst of in het gewricht gekanteld, dan beïnvloedt dat de passing van de gewrichtspartners. Het gevolg is slijtage en OSG-artrose.
Enkelartrose na ontstekingen of bij stofwisselingsziekten zoals jicht of reuma is zeldzaam, maar eveneens mogelijk.
Waarom is de enkel zo gevoelig voor blessures en aandoeningen?
In totaal bestaan voet en enkel uit 30 kleine botten, die onderling 38 gewrichten vormen. Voor orthopeden behoort dit gebied tot de ingewikkeldste benige structuren van het lichaam.
De enkel brengt het volledige lichaamsgewicht over op de voet. Bij het lopen, rennen en springen draagt hij soms zelfs meer dan het vijfvoudige van het lichaamsgewicht. Daarmee is hij het zwaarst belaste gewricht van het lichaam.
Voor de beweeglijkheid van de enkel hebben de gewrichtsverbindingen van het sprongbeen een doorslaggevende functie en dienen ze onder meer voor de aanpassing aan oneffen ondergronden. Zijwaartse kantelbewegingen en rotaties worden vooral door het onderste spronggewricht gerealiseerd. Het is van wezenlijk belang voor de stabiliteit van het bovenste spronggewricht. Artrose in het USG komt echter zeldzamer voor dan OSG-artrose.
Soorten en oorzaken van artrose aan de enkel
Afhankelijk van de oorzaak wordt onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire enkelartrose. Voor primaire artrose is meestal geen herkenbare aanleiding; alleen de leeftijdsgebonden, natuurlijke slijtage. Aan de enkel komt die eerder zelden voor.
In de meeste gevallen gaat het bij de getroffenen om een secundaire artrose en daarbij bijna altijd om late gevolgen van een blessure, zoals bijvoorbeeld het supinatietrauma. Zo'n blessure werd meestal niet eens door een orthopeed gediagnosticeerd of niet goed uitbehandeld. Het verdraaien of verzwikken van de enkel beschadigt niet alleen de banden, maar veroorzaakt ook kraakbeenschade. Een bandverrekking of een buitenbandscheur kan al bij jongere patiënten leiden tot stoornissen van de enkel, waarvan enkelartrose het gevolg kan zijn.
Typische oorzaken van enkelartrose:
- Bandinstabiliteit na bandverrekking of bandscheur
- Botbreuken in het bovenste en/of onderste spronggewricht
Artrose in de enkel: welke symptomen zijn typisch?
Of en hoe sterk de artrose pijn veroorzaakt, hangt af van het betreffende stadium van de enkelartrose. In het begin veroorzaakt de gewrichtsslijtage nauwelijks symptomen. Als eerste merkbare tekenen maken vaak diepzittende pijn of een trekkerig gevoel in het gewricht zich kenbaar. Ook treden ochtendlijke start- en belastingspijnen op. Getroffenen kunnen het gewricht niet meer goed afwikkelen. Bij voortschrijdende artrose verliest de enkel zijn natuurlijke vorm. In het late stadium treedt chronische pijn op en wordt het gewricht stijf, waarbij de spitsvoetstand typisch is.
Vaak optredende symptomen zijn:
- Start- en belastingspijn
- Stekende of trekkende pijn
- Ontziehoudingen
- Uitstralende pijn naar voet en onderbeen
- Stekende pijn bij het lopen op oneffen terrein en bij zijwaartse kantelbewegingen
- Standafwijkingen van de enkel
- Verstijving van de enkel
Diagnose van enkelartrose
Om de diagnose te bevestigen en de behandeling af te stemmen, kan de arts een röntgenfoto maken. In het geval van enkelartrose kunnen daarop botaanwassen aan de gewrichtsrand (osteofyten) en losse gewrichtsdeeltjes en kraakbeenfragmenten in de gewrichtsvloeistof zichtbaar worden.
Bandages helpen bij de behandeling van enkelartrose
Doel van de behandeling van enkelartrose is pijnverlichting en het vertragen van de gewrichtsslijtage. De behandeling begint met conservatieve maatregelen zoals fysiotherapie, pijntabletten of een gewrichtsontlasting met behulp van speciale bandages. Voor patiënten in een gevorderd stadium komen cortisone-injecties of verschillende operatieve methoden in aanmerking. Daartoe behoren de verstijvingsoperatie en het plaatsen van een kunstmatige enkel.
Voor stabilisatie en pijnverlichting bij artrose in de enkel is de bandage MalleoTrain een beproefd middel. Het gestructureerde breisel activeert de doorbloeding doordat de compressie bij het lopen een wisseldrukmassage uitoefent. Dat kan de stofwisseling verbeteren, zwellingen afbouwen en pijn verlichten. Het weefsel wordt zo sterker gestimuleerd, wat kan bijdragen aan een betere activering van de spieren en daarmee aan de ontlasting van gewricht en kraakbeen. Twee pelotten (visco-elastische functiekussentjes) achter de enkels zijn bij elke stap actief en masseren de enkel extra. Vooral in het eerste stadium van enkelartrose kunnen medische hulpmiddelen zoals de MalleoTrain de pijn verminderen en de algemene beweeglijkheid in de enkel bevorderen.
Maak kennis met onze MalleoTrain®
MalleoTrain® is een enkelbandage voor ontlasting en stabilisatie. Lees nu meer over de voordelen en werking.
Dit zou je ook kunnen interesseren
Pijn in de enkel
Even niet opgelet en met je voet verzwikt? Hier lees je wat je bij pijn en klachten in de enkel kunt doen.
Enkeloefeningen
We laten je vijf eenvoudige oefeningen zien waarmee je je enkels traint, versterkt en op de lange termijn stabiliseert.
Gewrichtsvriendelijke sporten
Haal onze trainingstips en leer tien sporten kennen waarmee je actief bent en toch je gewrichten ontziet.