Gonartrose
Voeding maakt het verschil
Wie artrose in de knie heeft, moet gezond en evenwichtig eten
De juiste voeding is een belangrijk onderdeel van de conservatieve behandeling van knieartrose. Ze kan patiënten helpen aan minder pijn, minder gewicht en meer beweeglijkheid. In dit artikel ontdek je waarom omega 3-vetzuren bij gonartrose gunstig zijn en arachidonzuur schadelijk is. Met onze lijst van aanbevolen en te vermijden levensmiddelen kun je daarna helemaal naar eigen inzicht je eetgewoonten aanpassen. Je arts ondersteunt je hier graag bij.
Voor veel Duitsers is een maaltijd zonder vlees of worst ondenkbaar. Hier eet één op de vier mensen dagelijks vlees. Voor gonartrose-patiënten is dat daarentegen geen goed idee. Want vooral rood vlees, waaronder varkens- en rundvlees, bevat arachidonzuur. Daaruit ontstaan in het lichaam stoffen die tot ontstekingen kunnen leiden. Studies hebben aangetoond dat artrose-patiënten die helemaal afzagen van vlees, minder sterk gezwollen gewrichten en minder pijn hadden.
Welke voeding helpt bij artrose in de knie?
Weinig vlees, veel groente, weinig suiker, vet met mate: patiënten moeten gezond en evenwichtig eten en grijpen naar voedingsmiddelen die ontstekingen remmen. Daartoe behoren bijvoorbeeld lijnzaadolie en walnootolie met de daarin aanwezige omega 3-vetzuren. „Die verminderen namelijk de afbraak van collageen in het menselijk lichaam“, legt professor Stefan Sell uit, medisch directeur van het Gewrichtscentrum Schwarzwald. Collageen zijn structuureiwitten die onder andere in kraakbeen voorkomen en die je moet behouden, want: bij de behandeling van gonartrose gaat het er vooral om de voortschrijdende gewrichtsslijtage af te remmen die het kraakbeen in het kniegewricht dreigt te vernietigen.
Moeten gonartrose-patiënten dus levensmiddelen zoals zalm, spinazie of lijnzaad verkiezen en vlees vermijden vanwege het arachidonzuur? „Absoluut. Want op die manier kunnen ontstekingsprocessen in het lichaam worden vertraagd“, legt Sell uit. Tegelijkertijd moeten patiënten met knieartrose letten op de inname van mineralen, vitamines en sporenelementen. „Antioxidanten zijn bijvoorbeeld betrokken bij de collageenstofwisseling en zitten in vitamine C en E, gemengde carotenoïden en citrusbioflavonoïden“, vervolgt Sell. Deze antioxidanten gelden als sterke radicalenvangers. Vrije radicalen worden deels door het lichaam zelf gevormd, maar ontstaan ook door invloeden van buitenaf zoals sigarettenrook of UV-straling. Te veel vrije radicalen in het lichaam kunnen aandoeningen zoals artrose bevorderen.
Gezond eten, gewicht verliezen en de knie ontlasten
Ongezonde stoffen vermijden, gewenste opnemen, overgewicht verminderen: dat zijn de doelen die gonartrose-patiënten bij een voedingsverandering moeten nastreven. „En wie evenwichtig eet, verliest ook makkelijker gewicht“, vat Sell samen. Want overtollige kilo's belasten de gewrichten extra. Wie daarentegen zijn gewicht vermindert, haalt druk van de gewrichten, verlicht de pijn en maakt het bewegen makkelijker. Dat is een belangrijke behandelmaatregel om het voortschrijden van de gewrichtsaandoening af te remmen.
Voeding bij artrose: wat mag er op het bord?
Een voedingsverandering is voor veel patiënten in het begin een uitdaging, maar al snel hoort een evenwichtige en lichte keuken met veel fruit en groente voor hen bij de dagelijkse routine. We hebben voor gonartrose-patiënten een overzicht gemaakt van gunstige en minder gunstige levensmiddelen.
Belangrijk is om de balans tussen verschillende levensmiddelen te vinden, en bij onduidelijkheden ook raad in te winnen bij de arts. Hij kent je ziektegeschiedenis en kan je bij vragen rond een geschikt voedingsplan ondersteunen.
Levensmiddelen bij artrose: hiervan mag het wat meer zijn!
- Groente: artisjokken, venkel, komkommer, peulvruchten, knoflook, koolsoorten, koolrabi, prei, wortels, paddenstoelen, radijs, sla (vooral andijvie, witlof, rucola, blad van rode biet), zuurkool, selderij, asperges, spinazie, courgette, uien
- Fruit: in principe alle suikerarme fruitsoorten, zoals abrikozen, bessen, avocado's. Af en toe zijn ook suikerrijke soorten zoals ananas, bananen, peren, honingmeloen, mango's, zoete kersen of druiven prima.
- Kruiden & specerijen: gember, kers, komijn, koriander, kurkuma, nootmuskaat
- Worst & vlees: kalkoenfileesnijworst, kippenvlees; af en toe zijn ook corned beef, kalfsvlees, runderfilet en wild toegestaan.
- Vis: koudwatervissen (forel, heilbot, haring, kabeljauw, garnalen, makreel, zalm, sardine, schol)
- Melk & kaas: magere melk en magere natuuryoghurt, karnemelk, kwark tot 20% vet, Harzer kaas en cottage cheese. Af en toe kun je ook room, zure room, crème fraîche, zachte kaas, feta, mozzarella en verse kaas tot je nemen.
- Granen, brood & bijgerechten: havervlokken, spelt, gierst, volkorenbrood, aardappelen, zilvervliesrijst
- Dranken: water, thee zonder suiker, koffie zonder melk
Wist je dat al?
Gember onderdrukt de vorming van ontstekingsstoffen. Dat werd in elk geval aangetoond voor gemberextract. Onderzoekers ontdekten in een studie met 250 deelnemers dat het extract net zo werkt als gangbare pijnstillers. Voor de studie nam de helft van de proefpersonen gembercapsules in, de andere helft kreeg capsules zonder gember, dus een placebo. Het resultaat: de proefpersonen die gembercapsules hadden ingenomen, hadden minder pijnstillers nodig.
Deze voedingsmiddelen zouden voor artrose-patiënten de uitzondering moeten blijven
- Fruit: gedroogd fruit, fruitconserven, vruchtenmoes
- Worst & vlees: varkensvlees in elke vorm, gepaneerd vlees
- Vis: gepaneerde vis
- Melk & kaas: vetrijke melkproducten en kant-en-klaarproducten zoals vruchtenyoghurt en pudding
- Granen, brood & bijgerechten: in principe moet je producten van witte bloem vermijden (zoals wit brood en croissants);
- daarnaast gepelde rijst, frietjes, kroketten, pannenkoeken, aardappelpuree, aardappelkoekjes
- Dranken: sojadranken, vruchtensappen, frisdranken, alcohol
- Snoep & snacks: zoals chocolade, ijs, chips en dergelijke
Knieartrose: wat je nog meer kunt doen
Met gezonde en evenwichtige voeding ben je al op de goede weg. Maar je kunt in het kader van een conservatieve artrose-behandeling je welzijn nog verder vergroten: zo mag gerichte en regelmatige beweging niet ontbreken, in de fysiotherapie, maar ook met matige sport. Passende knie-oefeningen voor thuis met je persoonlijke trainingsprogramma vind je bijvoorbeeld in onze behandel-app. Daarnaast kunnen onze bandages en orthesen, vooral bij sportieve activiteiten, je knie ontlasten en stabiliseren, om pijn te verlichten en je een beter gevoel te geven.
Gonartrose-adviesportaal
Informeer je in ons adviesportaal over de verschillende conservatieve behandelmaatregelen bij knieartrose.
Beweging begint met een tik
Train wanneer en waar je wilt!
Onze hulpmiddelen hebben een pijnverlichtende en stabiliserende werking. Om je extra te ondersteunen om in beweging te komen, hebben we de behandel-app ontwikkeld. Die toont je persoonlijke oefeningen om actief te worden. De app motiveert je bovendien om je mobiliteit te bevorderen en je welzijn te vergroten.
Dit zou je ook kunnen interesseren
„Artrose-patiënten hebben beweging nodig“
Na een val op de knie werd bij Jana gonartrose vastgesteld. Met een specialist orthopedie praat ze over haar artrose.
Kniebandages en -orthesen ontlasten en stabiliseren
Gonartrose is weliswaar niet te genezen, maar het verloop kan met de juiste behandeling worden afgeremd.
Artrose en overgewicht
Ontdek welke rol het lichaamsgewicht speelt bij de pijnbeleving van knieartrose-patiënten.