Smartphoneduim

Wat te doen als de smartphone duimpijn veroorzaakt?

Beelduitsnede van een vrouw met duimpijn. Pijn in de duim kan onder meer het gevolg zijn van veelvuldig gebruik van de telefoon.

De smartphone is allang niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. In Duitsland gebruiken 30- tot 64-jarigen hun smartphone in totaal zo'n 2,5 uur per dag, bij de 16- tot 29-jarigen is dat zelfs bijna drie uur, en die tijd neemt nog toe. (Bron) Daarbij wordt natuurlijk veel getypt en gescrold, waarbij vooral de duim in actie komt. Die vindt dat niet bepaald fijn. Het gevolg: steeds meer mensen hebben pijn in de duim, vooral steeds meer jonge mensen. In dit artikel leggen we uit wat het met de zogenaamde "smartphoneduim" te maken heeft en wat getroffenen ertegen kunnen doen.

De afbeelding toont een man met smartphone die aan de oever van een bergmeer staat. Hij houdt zijn rechterarm met pijnlijke pols omhoog.

Snel een berichtje sturen, de weersverwachting checken, het nieuwste blogbericht lezen, een spelletje spelen en de sociale media bekijken: uit studies blijkt dat onze blik elke dag zo'n 50 tot 80 keer naar het telefoonscherm gaat. Meestal valt het ons helemaal niet op hoe vaak en hoe lang we de smartphone elke dag gebruiken.

Evenmin zijn we ons bewust van de vele kleine bewegingen die onze hand daarbij maakt. De meesten vegen en typen daarbij niet met de wijsvinger, maar met de duim. Die heeft over de dag verspreid dus flink wat te doen, en begint bij velen op een gegeven moment pijn te doen.

Pijn in de duim: wat de telefoon daarmee te maken heeft

Eigenlijk is onze duim ervoor gemaakt dat we met onze hand dingen kunnen grijpen en vasthouden, waarbij de duim richting de handpalm wordt bewogen. Bij het vegen en typen op de telefoon ontstaan echter kleine, snelle en herhaalde draaibewegingen die de duim te veel belasten. Bij grote smartphones komt daar nog bij dat de duim sterk gestrekt moet worden om het hele scherm te bereiken.

Door het rekken en spreiden van de duim in combinatie met de tik- en veegbewegingen wordt soms sterke druk op banden en pezen uitgeoefend. Deze raken geïrriteerd, en er ontstaat pijn in de duim. En dat treft inmiddels zoveel mensen dat de klachten een eigen naam hebben gekregen: "smartphoneduim". En daar zijn niet alleen senioren door getroffen, die door hun leeftijd gevoeliger zijn voor gewrichtsklachten. Integendeel: in werkelijkheid gelden jonge mensen tussen 15 en 25 jaar als typische risicopatiënten. (Bron)

Smartphoneduim: dit zijn de symptomen

De term smartphoneduim is daarbij geen medische diagnose, maar duidt veeleer de oorzaak van een overbelastingssymptoom aan: het langdurige eenhandige gebruik van telefoon en smartphone over meerdere jaren kan tot slijtage in het duimgewricht leiden. De klachten reiken daarbij van een aanvankelijk onaangenaam trekken tot hevige pijn aan de duimzijde van de pols. Aan deze pijn ligt meestal een peesschede-ontsteking ten grondslag. En die kan met aanzienlijke beperkingen gepaard gaan, ook voor jonge mensen.

Want ook al klinkt de benaming smartphoneduim wat onschuldig: wie de aanvankelijk misschien nog lichte klachten niet serieus neemt, riskeert bijvoorbeeld dat de pijn op een gegeven moment de hele pols treft en zelfs chronisch wordt. Dan worden alledaagse dingen zoals het dichtknopen bij het aankleden en het strikken van schoenveters al een uitdaging.

Het veelvuldige gebruik van de smartphone werkt overigens niet alleen op de onderarm en de hand in: zo behoren ook nekpijn (32,1%) en droge of jeukende ogen (23,4%) tot de lichamelijke klachten bij kinderen en jongeren na urenlang gebruik van digitale apparaten. (Bron: DAK Gesundheit | Stand juni 2022)

Van smartphoneduim naar duimartrose?

Wanneer er sprake is van gewrichtsklachten, valt vaak ook het trefwoord artrose. Dat is de medische term voor een gewrichtsslijtage waarbij de beschermende kraakbeenlagen in het gewricht afbreken. Het gevolg: pijn en bewegingsbeperkingen.

Artrose treedt hoofdzakelijk op latere leeftijd op en is vaak heel simpel een bijverschijnsel van het ouder worden. Maar ook sporters en mensen die fysiek werken, hebben een verhoogd artroserisico. Tenslotte draagt ook een eerder ongezonde leefstijl eraan bij dat het kraakbeen in de gewrichten wordt aangetast.

Beelduitsnede van een vrouw die een doos draagt. Aan haar rechterhand draagt ze een RhizoLoc OA orthese tegen pijn in het duimgewricht.

Hoe zit het nu met de smartphoneduim?

De wetenschappelijke studiestand schetst hier nog geen duidelijk beeld. Er wordt echter een sterke toename van patiënten met artrose in de hand waargenomen, vooral in de jongere leeftijdsgroep.

Een oorzakelijk verband tussen telefoongebruik en duimartrose, medisch ook rizartrose genoemd, is tot nu toe nog niet wetenschappelijk aangetoond. Met andere woorden: er kan nog niet met zekerheid worden gezegd dat het toegenomen telefoongebruik de reden is dat de gevallen van artrose toenemen.

Experts manen desondanks tot voorzichtigheid en wijzen op het verband tussen artrose en overbelaste gewrichten. Te meer omdat artrose zelf niet te genezen is; alleen het verloop van de aandoening kan worden beïnvloed. Jongere smartphone-enthousiastelingen moeten daarom extra alert zijn wanneer de duim pijn doet. Dat geldt evenzeer voor ouderen: bij hen stijgt door de leeftijd in het algemeen het risico om duimartrose te ontwikkelen.

Wat te doen bij duimpijn? Eerste hulp en behandeling

Zoals bij alle pijn geldt ook hier: niet negeren, maar naar de arts gaan en je goed laten onderzoeken. Want ook al lijkt de diagnose misschien voor de hand te liggen, er moet worden uitgesloten of er toch andere of nog meer oorzaken voor de pijn in de duim zijn. En tenslotte kan de arts het beste inschatten hoe de pijn in de duim behandeld moet worden.

Als eerste hulp bij duimpijn geldt meestal: het gewricht ontlasten, voor rust zorgen en eerst zo veel mogelijk de telefoon laten liggen. Daarnaast kunnen duim, pols en onderarm gemasseerd en met lichte rekoefeningen losgemaakt worden. Als de aandoening al gevorderd is en de pijn dienovereenkomstig hevig is, kan ook fysiotherapie geïndiceerd zijn om verkrampingen los te maken.

Maak kennis met RhizoLoc OA

Om het duimgewricht in het dagelijks leven te ontlasten en het voldoende rust te gunnen, kan het dragen van een orthese (na overleg met de behandelend arts) zinvol zijn. Dat geldt vooral wanneer al duimartrose is vastgesteld. Maar niet alleen dan: ook bij beginnende en aanhoudende overbelastings- en irritatietoestanden kan een orthese zoals de RhizoLoc OA zinvol worden ingezet. Want door het dragen wordt de duim gestabiliseerd en in een natuurlijke, ontlastende stand geplaatst. Door de gerichte immobilisatie van de duimbasis of de twee onderste leden van de duim moeten pijn worden verlicht en het herstel worden bevorderd, zowel bij acute als chronische klachten.

Naar het product

Tips en oefeningen tegen pijn in de duim

Naast de ondersteuning door een orthese zijn er nog meer maatregelen waarmee je je duim iets goeds kunt doen. Op de eerste plaats staat hier het gebruik van smartphone en telefoon: in plaats van slechts één duim in te zetten, kun je het beste met beide handen typen. Zo wordt de duim minder gestrekt en overrekt. Tussendoor kun je de smartphone neerleggen en met de wijsvingers bedienen. Ook de spraakbesturing is af en toe een goed alternatief voor het typen.

En tot slot kun je, ook al valt het soms zwaar, bewust smartphonepauzes inlassen. Want hoe spannend het op het scherm ook toegaat: de duim zal je dankbaar zijn, en er zijn tenslotte buiten de smartphone veel dingen die onze aandacht verdienen.